Waar vroeger de namen stonden van HBG, Volker Stevin en Ballast-Nedam, staan nu de namen van Sembol, Dogush en Yapi Merkezi.

Turkse bouwbedrijven zijn in het Midden-Oosten, Centraal-Azië, de voormalige Sovjet-Unie en Noord-Afrika de grote concurrenten geworden van westerse en Japanse aannemers die hier in het verleden de contracten voor grote infrastructurele projecten binnenhaalden.

In 2008 hadden Turkse aannemers in het buitenland voor 19,5 miljard euro aan bouwopdrachten gekregen. In 2009 en
2010 is het aantal orders in bedragen door de crisis niet zo spectaculair gestegen, maar hebben Turkse aannemers wel hun marktaandeel vergroot.

Actief in 80 landen

Turkse bouwbedrijven zijn nu actief in tachtig landen ter wereld. In Nederland en andere westerse landen zijn ze nog weinig actief. Bouwend Nederland kan geen voorbeelden noemen van een Turks bouwproject in dit land. De reden is dat Turkije voorlopig buiten de EU wordt gehouden en hierdoor moeilijk toegang heeft tot de West-Europese markt.

Daarom richten de Turkse bouwers hun blik vooral op het Oosten. Turkije heeft een nauwe band met veel islamitische staten.

De groei van de buitenlandse activiteiten van Turkse aannemers is spectaculair. In 2000 was de omzet nog geen 600 miljoen euro. Nu nadert het de 20 miljard. In 2015 zal dat nog een keer verdubbeld moeten zijn tot 40 miljard euro. Het internationale bouwmagazine Engineering News-Record telde in 2000 vier Turkse firma’s onder de 225 grootste bouwbedrijven ter wereld. in 2007 waren dat er 22 en vorig jaar 31.

Staatssecretaris voor Buitenlandse Handel Zafer Caglayan blufte deze week: ‘Mensen moeten er rekening mee houden dat degenen die de beste economische relaties met Turkije hebben, ook de meeste winst in het Midden-Oosten zullen maken.’

Bankensector op orde

In 2001 raakte de Turkse economie nog in een diepe crisis. De economie kromp met 8,5 procent en de inflatie kwam boven de 80 procent. Maar het land gebruikte die om de bankensector zo op orde te brengen dat het land zeven jaar later veel sterker stond tijdens de kredietcrisis. Inmiddels is de inflatie teruggebracht en groeide de economie in het eerste kwartaal met 11,4 procent op jaarbasis. Turkije kon nieuwe IMF-leningen zelfs afwijzen.

De expansiegerichte buitenlandse politiek heeft daaraan zeker meegeholpen. De Turken hebben zich ontpopt tot handige diplomaten en bekwame zakenlieden. Elke Turkse minister neemt op buitenlandse reizen een complete handelsdelegatie mee.

In het afgelopen jaar alleen al werden nieuwe bilaterale verdragen getekend met Rusland, Libië en Syrië over het afschaffen van de visumplicht en het vergemakkelijken van toerisme en handel. De nationale luchtvaartmaatschappij Turkish Airlines heeft talrijke nieuwe bestemmingen aan zijn netwerk toegevoegd, zoals Bagdad en Nairobi. Staatssecretaris Zafer Caglayan zei dat Turkije het aantal diplomatieke missies naar Afrika zal opvoeren van 12 naar 27. Ongeveer 35 procent van de buitenlandse bouwactiviteiten van de Turkse aannemers vindt plaats in Afrika.

In Astana, de hoofdstad van de voormalige Sovjet-republiek Kazachstan, nemen Turkse aannemers driekwart van alle bouwactiviteiten voor hun rekening. ‘Daar hoort alles bij: van wegen tot voetbalstadions, winkelcentra en vijfsterrenhotels’, zei Ozer Oral, secretaris-generaal van de Turkse Businessmen Association, onlangs tegen het persbureau AP. Het door de beroemde architect Norman Foster ontworpen winkelcentrum Khan Shatry in Astana – een paleis in tentvorm met een kunstmatig strand van zand uit de Maldiven – werd gebouwd door Sembol Construction, net als de 77 meter hoge Piramide van de Vrede.

Flexibiliteit

Kazachstan is slechts een van de vijf Centraal-Aziatische republieken die nauwe etnische en linguïstische relaties hebben met Turkije. Turkse bouwbedrijven zijn ook zeer actief in Turkmenistan en zelfs Kirgizië. Maar ook Rusland is een grote klant. Verder bouwen ze in landen als Irak en Afghanistan, waar het geweld welig tiert. ‘Turkse aannemers zetten hun handtekening in de meest afgelegen streken in de wereld, dankzij hun flexibiliteit in het werken onder moeilijke en gevaarlijke omstandigheden. Daarnaast kunnen ze beter met de lokale wetgeving omgaan’, aldus Cagalyan.

Ilnur Cevik, een voormalig directeur van een bedrijf dat een vliegveld en studentenonderkomens bouwde in Sulaymaniyah, een Koerdische stad in het noorden van Irak, zei dat Turkse aannemers makkelijker omgaan met de lokale gebruiken zoals het betalen van smeergeld. ‘In de Arabische wereld wil iedereen een beloning. de Turken hebben al ervaring met het smeergeldcircuit in eigen land en weten dat buiten de boeken te houden. Buitenlandse aannemers willen zich aan de regels houden.’